Thị Trường Im Lặng Khi Địa Chính Trị Tăng Nhiệt | Big Week: CPI, Thuế Quan, Clarity

Tình hình thị trường

Bitcoin vẫn đi ngang quanh 90,000 USD. Hầu hết các altcoin lớn đều giảm nhẹ hoặc đi ngang. Vốn hóa thị trường crypto giảm còn 3.17 nghìn tỷ USD.

Tuần này, thị trường tập trung vào rủi ro địa chính trị, đặc biệt là diễn biến dầu mỏ, cùng với dữ liệu lạm phát của Mỹ là yếu tố then chốt định hình kỳ vọng lãi suất. Tâm điểm là báo cáo CPI tháng 1 công bố vào thứ Ba, với CPI dự báo giữ ở mức 2.7% và CPI lõi tăng nhẹ lên 2.7%, tiếp theo là dữ liệu PPI và PPI lõi vào thứ Tư để đánh giá áp lực giá từ phía sản xuất. Bên cạnh đó, thị trường theo dõi sát thời điểm Tòa án Tối cao ra phán quyết về thuế quan và khả năng Tổng thống Trump công bố người được đề cử làm Chủ tịch FED kế tiếp.

Xuyên suốt tuần, hàng loạt quan chức FED phát biểu, nổi bật là John Williams, Raphael Bostic, Neel Kashkari, Michael Barr và Phó Chủ tịch FED Philip Jefferson, cung cấp thêm tín hiệu về định hướng chính sách tiền tệ. Dữ liệu thị trường lao động qua số đơn xin trợ cấp thất nghiệp hàng tuần vào thứ Năm cũng là điểm nhấn, giúp đánh giá sức khỏe kinh tế Mỹ trong bối cảnh lạm phát và lãi suất vẫn là trọng tâm của nhà đầu tư.

Căng thẳng địa chính trị gia tăng

Trong một bài đăng trên Truth Social, Tổng thống Trump tuyên bố sẽ chấm dứt hoàn toàn dòng dầu mỏ và tiền từ Venezuela chảy sang Cuba, đồng thời kêu gọi Havana phải nhanh chóng đạt được thỏa thuận với Mỹ trước khi “quá muộn”. Ông nhấn mạnh Cuba trong nhiều năm qua phụ thuộc lớn vào dầu và nguồn tài chính từ Venezuela, nhưng lợi thế đó hiện đã bị cắt đứt. Thực tế cho thấy nhà máy lọc dầu Cienfuegos là nguồn cung cấp khoảng 50% lượng dầu bù đắp thiếu hụt cho Cuba, đã không còn chuyến hàng nào kể từ đầu tháng một, sau khi Mỹ siết chặt phong tỏa dầu mỏ. Dù Cuba khẳng định có quyền mua dầu từ bất kỳ quốc gia nào, tình trạng thiếu điện diện rộng và công suất lọc dầu suy giảm đang tạo áp lực lớn lên nền kinh tế nước này.

Trong bối cảnh đó, Mỹ và Venezuela được cho là đang tiến gần tới một thỏa thuận trị giá khoảng 2 tỷ USD, theo đó Venezuela có thể cung cấp tối đa 50 triệu thùng dầu cho Mỹ. Dòng tiền thanh toán sẽ được giữ trong các tài khoản do Bộ Tài chính Mỹ giám sát, và nhiều thông tin cho rằng số tiền này sẽ được sử dụng để mua hàng hóa của Mỹ. Tổng thống Trump cũng cho biết chính quyền của ông đã bắt đầu gây sức ép chính trị mạnh mẽ, trong đó có việc phía Venezuela thả tù nhân chính trị kèm theo các tuyên bố mang tính răn đe. Song song đó, Mexico nổi lên như một nguồn cung dầu thay thế cho Cuba, nhưng khối lượng xuất khẩu từ Mexico trước đây khá hạn chế, khó có khả năng bù đắp phần thiếu hụt lớn từ Venezuela. Ông Trump thậm chí còn có những phát biểu mang tính mỉa mai khi nhắc tới khả năng Ngoại trưởng Marco Rubio, một người Mỹ gốc Cuba, có lập trường cứng rắn với chính quyền Havana, có thể trở thành tổng thống tiếp theo của Cuba.

Ở một diễn biến liên quan, Tổng thống Trump đã gặp các lãnh đạo cấp cao của các tập đoàn dầu khí Mỹ tại Nhà Trắng để thảo luận về khả năng đầu tư và tái thiết hạ tầng dầu khí tại Venezuela. Ông kêu gọi khu vực tư nhân Mỹ rót tới 100 tỷ USD để phục hồi ngành năng lượng đang xuống cấp của quốc gia này, đồng thời cam kết các biện pháp bảo vệ an ninh mạnh mẽ và sự hậu thuẫn từ chính phủ Mỹ. Tuy nhiên, nhiều lãnh đạo doanh nghiệp tỏ ra thận trọng. Tiêu biểu, CEO ExxonMobil cho rằng Venezuela vẫn chưa thể thu hút đầu tư nếu không có các cải cách căn bản về pháp lý, quy định và thương mại. Điều này phản ánh sự dè dặt của ngành dầu khí, nhất là khi những rủi ro trong quá khứ dưới thời Hugo Chávez vẫn còn in đậm trong tâm lý nhà đầu tư. Chính vì vậy, dù Venezuela sở hữu trữ lượng dầu rất lớn, khả năng bổ sung nguồn cung cho thị trường toàn cầu trong ngắn hạn là không rõ ràng, do nhu cầu vốn đầu tư ban đầu lên tới hàng trăm tỷ USD và Mỹ không muốn trực tiếp gánh khoản chi này trong bối cảnh áp lực ngân sách và nợ công.

Những yếu tố trên lý giải vì sao giá dầu thời gian qua chưa phản ứng mạnh trước các thông tin địa chính trị liên quan đến Venezuela. Biến động hợp đồng dầu chủ yếu dao động quanh mức 1–2% mỗi ngày, tương đối bình thường so với lịch sử. Thị trường chỉ thực sự phản ánh khi có sự rõ ràng về thời điểm khai thác, sản lượng thực tế và hướng tiêu thụ dầu. Phía Mỹ cũng phát tín hiệu “mở cửa làm ăn”, cho biết Trung Quốc và Nga có thể tự do mua dầu, là dầu khai thác tại Venezuela hay dầu xuất khẩu trực tiếp từ Mỹ.

Căng thẳng địa chính trị không chỉ dừng lại ở Mỹ – Venezuela – Cuba. Theo các nguồn tin truyền thông, Tổng thống Trump đang cân nhắc nhiều phương án đối phó với Iran, bao gồm cả biện pháp quân sự và phi quân sự như trừng phạt kinh tế hay tấn công mạng, với các kịch bản dự kiến được trình trong tuần. Các cuộc thảo luận diễn ra trong bối cảnh Iran đối mặt với bất ổn nội bộ lớn nhất kể từ năm 2022, trong khi chính quyền Tehran phủ nhận cáo buộc đàn áp và khẳng định sẽ đáp trả nếu Mỹ có hành động quân sự, bao gồm nhắm vào lợi ích của Mỹ và Israel trong khu vực.

Tổng thể, những diễn biến này cho thấy bước sang năm 2026, rủi ro địa chính trị tiếp tục gia tăng và ngày càng gắn chặt với thị trường tài chính. Các vấn đề tưởng chừng tách biệt như dầu mỏ, quốc phòng, nợ công, trái phiếu và chính sách tiền tệ thực chất liên kết chặt chẽ với nhau. Đối với nhà đầu tư, điều khó nhất không hẳn là tin xấu, mà là sự thiếu rõ ràng: đâu là thông tin thực chất, đâu chỉ là đòn bẩy đàm phán chính trị. Lịch sử cho thấy thị trường tài chính có thể hấp thụ cả tin tốt lẫn tin xấu, nhưng sự mơ hồ kéo dài thường gây tác động tiêu cực nhất lên tâm lý và hành vi đầu tư. Khi có sự rõ ràng, dù kết quả theo hướng nào, thị trường thường được hỗ trợ tốt hơn.

Bộ trưởng bộ tài chính Mỹ: Hoàn thuế quan không phải vấn đề và không ảnh hưởng dài hạn

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết việc hoàn tiền thuế quan sẽ không phải là vấn đề đối với Kho bạc Mỹ nếu Tòa án Tối cao ra phán quyết bất lợi cho chính sách thuế quan của Tổng thống Trump.

Theo Bessent, Kho bạc Mỹ hiện có khoảng 774 tỷ USD tiền mặt, đủ để chi trả các khoản hoàn thuế nếu cần. Việc hoàn tiền sẽ diễn ra theo thời gian, có thể kéo dài từ vài tuần đến vài tháng hoặc hơn một năm, không xảy ra cùng lúc.

Bessent cho rằng các vụ kiện liên quan đến hoàn thuế quan chủ yếu mang lại lợi ích cho doanh nghiệp, đồng thời đặt câu hỏi liệu các công ty như Costco có hoàn lại tiền cho người tiêu dùng hay không.

Ông nhấn mạnh rằng mức độ thuế quan được chuyển sang người tiêu dùng là rất thấp, gần như không đáng kể, và lạm phát cơ bản hiện thấp hơn lạm phát tiêu đề.

Tòa án Tối cao Mỹ dự kiến sẽ công bố một số phán quyết trong tuần tới, trong đó có thể bao gồm các vụ liên quan đến thuế quan, dù chưa xác nhận cụ thể trường hợp nào.

Tổng thống Trump coi thuế quan là trụ cột chính sách trong nhiệm kỳ hiện tại, cho rằng thuế nhập khẩu giúp đưa sản xuất quay lại Mỹ, tăng cường an ninh quốc gia và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết quan điểm của ông là về lâu dài, điều này sẽ không tạo ra khác biệt lớn, bởi chính quyền Tổng thống Trump có thể sử dụng các cơ chế pháp lý khác để tái áp đặt các mức thuế quan tương tự, ngay cả khi có phán quyết bất lợi từ tòa án.

Mỹ thúc đẩy dự luật crypto

Thượng nghị sĩ Tim Scott, Chủ tịch Ủy ban Ngân hàng – Dịch vụ Tài chính Thượng viện Mỹ, đang thúc đẩy các dự luật crypto mang tính nền tảng như CLARITY Act với mục tiêu đưa Mỹ trở thành trung tâm toàn cầu về tài sản số. Theo ông, một khung pháp lý rõ ràng sẽ giữ hoạt động đổi mới, việc làm và dòng vốn công nghệ ở lại Mỹ thay vì chảy ra nước ngoài, đồng thời giúp doanh nhân yên tâm thành lập công ty, tuyển dụng nhân sự và mở rộng kinh doanh trong nước. Tim Scott cũng nhấn mạnh rằng quy định minh bạch là công cụ cần thiết để hạn chế tội phạm và ngăn các đối thủ nước ngoài lợi dụng công nghệ mới nhằm gây hại cho người dân Mỹ hoặc làm suy yếu hệ thống tài chính.

Về tiến trình lập pháp, CLARITY Act đã được Hạ viện thông qua từ năm ngoái nhưng bị chậm lại ở Thượng viện do các vấn đề như đóng cửa chính phủ. Trong tuần này, Ủy ban Ngân hàng – Dịch vụ Tài chính và Ủy ban Nông nghiệp Thượng viện sẽ bắt đầu thảo luận, chỉnh sửa dự luật trước khi đưa ra bỏ phiếu ở cấp ủy ban, sau đó mới tiến tới toàn Thượng viện. Đây mới là bước khởi đầu, nhưng cho thấy luật crypto vẫn được ưu tiên dù bối cảnh chính trị Mỹ đang bị chi phối bởi nhiều vấn đề khác như địa chính trị, bầu cử, nhập cư hay y tế.

Việc crypto được quan tâm không xuất phát từ lý tưởng phi tập trung, mà chủ yếu đến từ lợi ích kinh tế và sức ép của các tập đoàn tài chính lớn. Bài học từ luật GENIUS về stablecoin cho thấy sau khi có khung pháp lý, các ngân hàng và định chế Phố Wall nhanh chóng tham gia, tận dụng stablecoin để giảm chi phí và xây dựng hệ sinh thái tài chính số riêng. Trong bối cảnh nhiều công ty crypto như Coinbase từng tạo ra lợi nhuận ngang hoặc vượt các “ông lớn” quản lý tài sản truyền thống với quy mô nhân sự nhỏ hơn, áp lực từ cổ đông buộc các tập đoàn tài chính phải tìm cách tham gia thị trường này, nhưng chỉ khi luật chơi đủ rõ ràng để kiểm soát rủi ro pháp lý.

CLARITY Act được xem là chìa khóa mở cửa cho dòng vốn tổ chức lớn, vì nó làm rõ cơ quan quản lý chính, phân định token nào là chứng khoán, token nào là hàng hóa, cũng như cơ chế một tài sản có thể chuyển đổi tính chất theo thời gian. Sự rõ ràng này giúp giảm rủi ro pháp lý, khiến chi phí tuân thủ trở nên dự đoán được, từ đó tạo điều kiện để ngân hàng, quỹ đầu tư và quỹ hưu trí tham gia sâu hơn. Về dài hạn, điều này có thể hỗ trợ định giá crypto, tăng thanh khoản, giảm biến động cực đoan và giúp các tài sản lớn như Bitcoin hay Ethereum có nền giá bền vững hơn, đồng thời giữ đổi mới công nghệ ở lại Mỹ và đưa crypto trở thành một phần của hạ tầng tài chính toàn cầu.

Tuy nhiên, về mặt triết lý, CLARITY Act gây tranh cãi sâu sắc trong cộng đồng crypto. Crypto được sinh ra với tinh thần permissionless và phi tập trung, nơi bất kỳ ai cũng có thể tham gia, giao dịch hay chuyển giá trị mà không cần xin phép. Khi bị đặt dưới khung quản lý tài chính truyền thống, quyền lực có nguy cơ quay trở lại tay các ngân hàng và cơ quan quản lý. Đặc biệt, cách luật có thể đối xử với DAO và các mô hình chia sẻ lợi nhuận làm dấy lên lo ngại rằng nhiều giao thức phi tập trung sẽ bị buộc đăng ký như doanh nghiệp, chịu yêu cầu KYC và chống rửa tiền, điều gần như bất khả thi trong môi trường DeFi, từ đó làm suy yếu quản trị cộng đồng và đẩy các dự án nhỏ ra khỏi cuộc chơi.

Stablecoin tiếp tục là mặt trận xung đột lớn nhất giữa ngân hàng và crypto. Dù luật GENIUS đã được thông qua, ngân hàng vẫn lo ngại việc stablecoin trả lãi, trực tiếp hoặc gián tiếp, sẽ hút tiền gửi ra khỏi hệ thống ngân hàng. Vì vậy, họ đang vận động để siết chặt các “kẽ hở”, chẳng hạn như việc bên thứ ba cung cấp lợi suất cho người nắm giữ stablecoin, trong khi cộng đồng crypto coi đây là hành động kìm hãm cạnh tranh và đổi mới.

Nhìn chung, trong dự luật CLARITY Act phản ánh mâu thuẫn về crypto. Về phát triển ngành và giá trị dài hạn, luật rõ ràng là điều kiện cần để giảm rủi ro, thu hút vốn lớn và tích hợp crypto vào nền kinh tế thực. Nhưng về triết lý, cái giá phải trả có thể là crypto ngày càng giống hệ thống tài chính truyền thống và xa rời lý tưởng ban đầu. Với nhà đầu tư, yếu tố quyết định vẫn là lợi nhuận và tính bền vững; còn với những người theo đuổi lý tưởng crypto thuần túy, đây chính là điểm gây tranh cãi lớn nhất của CLARITY Act.

Các thông tin khác:

• OpenAI và SoftBank đầu tư 1 tỷ USD vào SB Energy để xây dựng hạ tầng trung tâm dữ liệu AI quy mô lớn. Dự án thuộc cam kết Stargate 500 tỷ USD, với kế hoạch xây trung tâm dữ liệu 1.2 GW cho OpenAI tại Texas. Thương vụ cho thấy SoftBank tiếp tục “all in” vào OpenAI, đáp ứng nhu cầu năng lực tính toán AI ngày càng tăng.

• Giải Finney Freedom Prize vinh danh Pieter Wuille và Gregory Maxwell vì những đóng góp nền tảng cho khả năng mở rộng, bảo mật và quyền riêng tư của Bitcoin trong giai đoạn 2012–2016. Giải thưởng do Human Rights Foundation trao, tôn vinh tinh thần bảo vệ tự do cá nhân theo di sản Hal Finney, với phần thưởng gồm 1 bitcoin và tượng kỷ niệm.

• Ngày càng nhiều nhà đầu tư giàu có sử dụng crypto để mua bất động sản tại châu Âu nhằm tránh quy trình ngân hàng truyền thống. Xu hướng này được thúc đẩy bởi Brighty, một ứng dụng thanh toán crypto do cựu kỹ sư Revolut sáng lập, đã môi giới hơn 100 giao dịch nhà đất trong khoảng một năm qua tại Anh và nhiều quốc gia châu Âu, với giá trị mỗi thương vụ từ 500,000 đến 2.5 triệu USD. Brighty cho biết nguồn tiền crypto có thể được kiểm chứng minh bạch bằng phân tích blockchain, giúp giao dịch diễn ra nhanh, trực tiếp và đơn giản hơn so với chuyển tiền qua hệ thống SWIFT.