BTC Giảm Mạnh Bất Ngờ – Điều Gì Đã Xảy Ra Khiến Thị Trường Đỏ?

Tình hình thị trường

Thị trường crypto đã trải qua một nhịp giảm rất mạnh trong thời gian ngắn, với Bitcoin rơi nhanh từ vùng trên 80.000 USD xuống đáy khoảng 75.600 USD chỉ trong vài giờ, trước khi hồi nhẹ quanh 77.600 USD. Mức giá này thấp hơn đáng kể so với tuần trước, kéo theo vốn hóa toàn thị trường giảm xuống khoảng 2.62 nghìn tỷ USD, tương đương mức điều chỉnh 17–20% trong vòng một tuần. Do cuối tuần chỉ có thị trường crypto mở cửa, áp lực bán tập trung chủ yếu vào Bitcoin, khiến toàn bộ thị trường chìm trong sắc đỏ, trong khi thị trường tài chính truyền thống vẫn chưa mở để phản ánh đầy đủ bức tranh vĩ mô.

Trong thời gian đó, lượng lớn đòn bẩy đã bị thanh lý lên tới hơn 2.2 tỷ USD. 

Bên cạnh đo, dữ liệu on-chain cho thấy sự phân kỳ rõ rệt giữa hành vi của nhà đầu tư nhỏ lẻ và các “cá voi” trong đợt điều chỉnh của Bitcoin. Khi giá giảm mạnh, nhóm nhà đầu tư nhỏ lẻ với ví dưới 10 BTC liên tục bán ra do lo ngại rủi ro và thua lỗ, trở thành nhóm phân phối mạnh nhất trong hơn một tháng qua.

Ngược lại, các nhà đầu tư quy mô lớn lại tận dụng nhịp giảm để tích lũy. Theo Glassnode, ví nắm giữ từ 10.000 BTC trở lên hiện là nhóm duy nhất đang mua ròng, trong khi số lượng ví sở hữu ít nhất 1.000 BTC đã tăng từ 1.207 vào tháng 10 lên 1.303. Điều này cho thấy dòng tiền của “cá voi” đang đi ngược hoàn toàn với tâm lý hoảng sợ của nhà đầu tư nhỏ lẻ trong giai đoạn thị trường điều chỉnh.

Tuần này, thị trường toàn cầu tập trung cao độ vào các dữ liệu việc làm của Mỹ, đồng thời theo dõi quyết định lãi suất của Ngân hàng Trung ương châu Âu và Ngân hàng Anh, cùng phán quyết sắp tới của Tòa án Tối cao Mỹ liên quan đến thuế quan.

Tâm điểm là báo cáo ADP việc làm khu vực tư nhân công bố ngày 4/2 với dự báo 45.000 việc làm mới. Ngày 5/2, thị trường theo dõi số đơn xin trợ cấp thất nghiệp lần đầu của Mỹ, dự kiến tăng nhẹ lên 212.000, cùng các quyết định lãi suất khi BoE và ECB đều được kỳ vọng giữ nguyên mức hiện tại. Đến ngày 6/2, báo cáo Non-Farm Payrolls và tỷ lệ thất nghiệp Mỹ sẽ là dữ liệu quan trọng nhất, với dự báo việc làm tăng 55.000 và tỷ lệ thất nghiệp duy trì ở mức 4.4%.

Các thông tin góp phần ảnh hưởng đến thị trường

Bên cạnh lượng lớn đòn bẩy bị thanh lý trong thời gian ngắn, nhiều nguyên nhân đã được đưa ra để lý giải cú giảm này, từ căng thẳng Mỹ–Iran, các đồn đoán xoay quanh nhân sự Chủ tịch Fed tiếp theo do Tổng thống Trump đề cử, cho tới hàng loạt cáo buộc liên quan đến Binance, CZ, hay những thông tin gây nhiễu khác trên thị trường. Trong đó, sự kiện vụ nổ tại Iran ban đầu làm dấy lên lo ngại xung đột quân sự, nhưng sau khi xác nhận nguyên nhân là rò rỉ khí gas, tác động tâm lý này nhanh chóng giảm bớt và không đủ để giải thích đà bán mạnh kéo dài.

Một tranh cãi lớn khác xoay quanh sự kiện thanh lý quy mô lớn ngày 10/10 trước đây. Founder của OKX cho rằng nguyên nhân bắt nguồn từ Binance và một sản phẩm USD sinh lợi do bên thứ ba phát hành, được sử dụng như tài sản thế chấp mang tính đòn bẩy cao, tạo ra vòng lặp vay mượn rủi ro. Khi thanh khoản suy giảm, cấu trúc này sụp đổ và gây ra làn sóng thanh lý dây chuyền, để lại hệ quả kéo dài tới hiện tại. Tuy nhiên, quan điểm này bị phản bác bởi một số quỹ đầu tư lớn, cho rằng nếu nguyên nhân chỉ đến từ Binance thì sự cố không thể lan rộng trên nhiều sàn cùng lúc, và yếu tố cốt lõi hơn nằm ở lo ngại vĩ mô, đặc biệt là căng thẳng thương mại Mỹ–Trung leo thang vào thời điểm đó.

Dù bên nào đúng hay sai, điểm chung được nhấn mạnh là vấn đề niềm tin. Sau cú sốc ngày 10/10, thị trường không còn dòng tiền và sự hứng thú như trước, bởi niềm tin của nhà đầu tư đã bị lung lay. Điều này tương đồng với giai đoạn 2022 khi hàng loạt tổ chức crypto lớn sụp đổ như Terra, Celsius, Voyager hay FTX, khiến thị trường phải mất rất lâu để hồi phục. Hệ quả của cú sốc niềm tin này không chỉ giới hạn trong thị trường, mà còn lan sang chính trị Mỹ, nơi crypto từ một chủ đề lưỡng đảng đã trở nên phân cực hơn sau các bê bối lớn.

Tóm lại, đợt giảm mạnh hiện tại không chỉ là phản ứng trước một tin tức đơn lẻ, mà phản ánh sự kết hợp giữa bất ổn vĩ mô, những tranh cãi chưa được làm rõ từ các sự kiện trong quá khứ và quan trọng nhất là niềm tin thị trường chưa thực sự được khôi phục hoàn toàn.

Justin Sun bị tố thao túng Tron

Thị trường xuất hiện thêm thông tin đáng chú ý liên quan đến Justin Sun khi Zeng Ying, một người làm trong lĩnh vực truyền thông Trung Quốc và tự nhận là bạn gái của ông, đăng bài trên X cáo buộc Justin Sun đã thao túng giá Tron giai đoạn 2017–2018. Theo lời cô, Justin Sun chỉ đạo nhân viên tạo nhiều tài khoản trên Binance để “pump” TRX rồi bán tháo kiếm lợi, đồng thời khẳng định đang nắm giữ các đoạn chat và bằng chứng liên quan, sẵn sàng cung cấp cho SEC.

Dù đây là thông tin nghiêm trọng, các nghi vấn xoay quanh Tron và Justin Sun thực tế đã tồn tại nhiều năm, kể từ khi ông bất ngờ xuất hiện với tiềm lực tài chính lớn. Tuy nhiên, vấn đề then chốt hiện nay vẫn là mức độ xác thực và giá trị pháp lý của các bằng chứng được đưa ra, liệu có đủ để mở một cuộc điều tra hình sự hay không.

Trước đó, SEC từng điều tra Justin Sun vào năm 2023 ở mức dân sự, liên quan đến cáo buộc TRON, BTT và một số token là chứng khoán chưa đăng ký, nhưng cuộc điều tra đã bị đình chỉ vào năm ngoái. Việc này làm dấy lên cáo buộc rằng Justin Sun được “bảo kê” do có liên hệ tài chính với gia đình Tổng thống Trump thông qua một số dự án. Các cáo buộc hiện chưa được xác thực, nhưng chuỗi tin tức nhạy cảm này đang tiếp tục gây áp lực lên tâm lý thị trường crypto.

Ngân hàng địa phương Mỹ sụp đổ

Thị trường tài chính Mỹ vừa ghi nhận thêm một ngân hàng địa phương sụp đổ, gợi lại những lo ngại từng xuất hiện trong năm 2023 với trường hợp Silicon Valley Bank. Nguyên nhân cốt lõi khi đó đến từ môi trường lãi suất tăng cao, khiến doanh nghiệp gặp khó khăn, dòng tiền bị rút ra trong khi giá trị trái phiếu mà ngân hàng nắm giữ sụt giảm, dẫn đến áp lực thanh khoản.

Ngân hàng mới nhất là Metropolitan Capital Bank tại Chicago. FDIC đã yêu cầu ngân hàng này ngừng hoạt động và chuyển toàn bộ tài sản sang First Independence Bank. Tiền gửi của người dân vẫn được bảo đảm theo hạn mức 250.000 USD, nên tác động trực tiếp đến người gửi tiền là rất hạn chế, trong khi thiệt hại chủ yếu thuộc về cổ đông.

Nhiều đánh giá cho rằng nguyên nhân sâu xa vẫn liên quan đến lãi suất duy trì ở mức cao quá lâu. Các ngân hàng địa phương phải trả lãi suất tiền gửi cao để cạnh tranh, nhưng biên lợi nhuận từ cho vay và đầu tư lại mỏng, khiến mức độ an toàn tài chính suy giảm khi chi phí vốn tăng.

Dù xuất hiện lo ngại về nguy cơ khủng hoảng mới, đây hiện vẫn là một sự kiện đơn lẻ. Việc FDIC can thiệp nhanh và có ngân hàng tiếp nhận ngay cho thấy hệ thống vẫn đang được kiểm soát. Tuy nhiên, lãi suất cao tiếp tục là rủi ro nền tảng, tạo thêm áp lực và khiến thị trường tài chính duy trì trạng thái thận trọng trong thời gian tới.

Quan điểm của chủ tịch Fed mới và chính phủ Mỹ đóng cửa

Thị trường tài chính gần đây biến động mạnh trước thông tin Kevin Warsh được đề cử làm Chủ tịch Fed, do ông được xem là có quan điểm thận trọng, thiên về “diều hâu”, dù vẫn ủng hộ giảm lãi suất nhưng với tốc độ chậm và kiểm soát. Yếu tố gây lo ngại lớn hơn không nằm ở lãi suất mà ở quan điểm của Warsh về việc hạn chế mở rộng bảng cân đối kế toán của Fed, tức thận trọng hơn trong việc bơm tiền và mua trái phiếu khi thị trường gặp khủng hoảng, làm dấy lên lo ngại Fed có thể can thiệp chậm nếu rủi ro lớn xảy ra.

Thông tin lan truyền cũng cho thấy Warsh có nắm giữ một lượng nhỏ Bitcoin và Ethereum so với tổng tài sản gia đình rất lớn, nên không mang nhiều ý nghĩa định hướng thị trường. Bên cạnh đó, thị trường vẫn theo dõi sát rủi ro chính phủ Mỹ đóng cửa, khi gói chi tiêu hiện tại chỉ mang tính tạm thời và cần được Hạ viện thông qua trong những ngày tới. Những yếu tố này tiếp tục tạo tâm lý thận trọng và áp lực lên thị trường tài chính và crypto trong ngắn hạn.

Trung Quốc muốn thúc đẩy đồng nhân dân tệ

Trong một bài phát biểu được đăng online hôm qua, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã trình bày chiến lược thúc đẩy đồng nhân dân tệ trở thành một đồng tiền dự trữ toàn cầu, với mục tiêu giảm sự phụ thuộc vào USD và khuyến khích việc sử dụng nhân dân tệ nhiều hơn trong thương mại và đầu tư quốc tế.

Tuy nhiên, hệ thống thanh toán liên ngân hàng xuyên biên giới của Trung Quốc hiện chỉ xử lý trung bình khoảng 700 tỷ nhân dân tệ mỗi ngày, tương đương khoảng 100 tỷ USD, thấp hơn rất nhiều so với gần 2000 tỷ USD được xử lý mỗi ngày thông qua hệ thống thanh toán dựa trên đồng USD.

Ngoài ra, việc phát hành trái phiếu bằng nhân dân tệ trên thị trường quốc tế vẫn còn rất hạn chế, chỉ chiếm khoảng 0,8% tổng quy mô thị trường toàn cầu.

USD có những vấn đề riêng, nhưng nhân dân tệ cũng vậy. Ngoài yếu tố thanh khoản, Trung Quốc phụ thuộc rất lớn vào xuất khẩu, và một đồng nhân dân tệ mạnh sẽ khiến hàng hóa Trung Quốc trở nên đắt đỏ hơn, từ đó ảnh hưởng tiêu cực đến xuất khẩu, nhà máy và việc làm. Trong khi đó, để trở thành một đồng tiền toàn cầu, nhân dân tệ lại cần phải mạnh, ổn định và được tin cậy rộng rãi, tạo ra một mâu thuẫn mà Trung Quốc không dễ giải quyết.

Chưa dừng lại ở đó, Trung Quốc còn áp dụng các biện pháp kiểm soát dòng vốn rất chặt chẽ. Nhà đầu tư toàn cầu thường muốn nắm giữ những đồng tiền mà họ có thể tự do đưa tiền vào và rút tiền ra, giống như USD, và nhân dân tệ hiện vẫn chưa đáp ứng được điều này.

Các thông tin khác:

• Visa và Mastercard cho rằng stablecoin hiện chưa phù hợp cho thanh toán hằng ngày tại các thị trường đã phát triển như Mỹ và châu Âu, nơi người dùng đã quen với thẻ và chuyển khoản ngân hàng. Theo họ, crypto vẫn chủ yếu phục vụ giao dịch và đầu tư hơn là mua sắm tiêu dùng. Dù vậy, hai công ty vẫn tiếp tục thử nghiệm blockchain và stablecoin, nhưng xem đây chỉ là công nghệ bổ trợ, chưa phải mối đe dọa hay động lực tăng trưởng lớn.

• Một nền tảng giao dịch vàng tại Thâm Quyến tên Jiewo Rui đã đóng băng khoảng 19 tỷ USD tài sản, khiến hàng nghìn nhà đầu tư không thể rút tiền và chỉ được đề xuất bồi thường 20% vốn gốc. Sự cố diễn ra đúng lúc giá vàng, bạc tăng nóng, dòng tiền đầu cơ lớn khiến giá kim loại quý trong nước cao hơn quốc tế. Jiewo Rui cho phép đòn bẩy rất cao, khoảng 40x, nên khi giá biến động mạnh, nền tảng không kịp quản lý rủi ro, thiếu thanh khoản và buộc phải đóng băng rút tiền. Chính quyền địa phương đã lập tổ công tác giám sát, trong khi nhiều quỹ kim loại quý khác cũng tạm ngừng nhận vốn mới do lo ngại rủi ro bong bóng và thổi giá.