Hỗn Loạn Toàn Cầu: Xung Đột Leo Thang Chưa Có Hồi Kết, Dầu Bứt Phá, BTC Và Vàng Tăng Mạnh

Tình hình thị trường

Sau một phiên biến động bởi căng thẳng trung đông gia tăng thì cuối phiên thứ hai (02/03-US) Dow Jones giảm không đáng kể, còn S&P 500 và Nasdaq tăng nhẹ lần lượt 0.07% và 0.39%. Hợp đồng vàng tăng lên 5352 USD/ounce, còn bạc giảm nhẹ quanh 90 USD/ounce. Dầu cũng tăng lên gần 72 USD/thùng.

Trong khi đó, Bitcoin cũng tăng lên quanh 68,600 USD. Nhiều altcoin lớn cũng tăng khá. Vốn hóa thị trường crypto cũng tăng lên 2.35 nghìn tỷ USD. Điều này cho thấy tâm lý chung đang cải thiện rõ rệt.

Tiếp tục sang tháng thứ 2 của năm 2026, Bitcoin và Ether ghi nhận mức tăng trưởng âm lần lượt gần 15% và 20%. Đã lâu lắm rồi, kể từ năm 2018, Ethereum mới lại giảm liên tiếp đến 6 tháng.

Dòng tiền vào các crypto spot ETF tại Mỹ ngày 02/03 ghi nhận xu hướng tích cực ở một số sản phẩm chủ chốt. BTC ETF dẫn đầu với dòng tiền ròng vào 458,19 triệu USD. ETH ETF ghi nhận 38,65 triệu USD, tiếp theo là SOL ETF với 17,41 triệu USD và XRP ETF đạt 6,97 triệu USD. DOGE ETF cũng có dòng tiền vào nhẹ ở mức 779,1 nghìn USD. Trong khi đó, các ETF gồm LINK, LTC, AVAX và HBAR không ghi nhận dòng tiền vào hoặc ra trong phiên này.

Tại sao BTC tăng?

Câu hỏi đặt ra là vì sao Bitcoin lại phản ứng tích cực trong bối cảnh xung đột địa chính trị leo thang. Điều này không đồng nghĩa với việc toàn bộ thị trường đột nhiên coi Bitcoin là tài sản trú ẩn an toàn. Bitcoin vẫn là một tài sản tương đối mới với vốn hóa khoảng 1.382 tỷ USD. Nếu xem như một “công ty công nghệ”, quy mô này là rất lớn; nhưng nếu coi là một lớp tài sản toàn cầu, vốn hóa đó vẫn còn nhỏ so với các thị trường truyền thống.

Phản ứng giá phụ thuộc vào cách nhà đầu tư nhìn nhận Bitcoin. Có người xem đây là tài sản lưu trữ giá trị dài hạn, có người coi như một khoản đầu tư tăng trưởng rủi ro cao tương tự cổ phiếu công nghệ, và cũng có người chỉ sử dụng để đa dạng hóa danh mục. Khi thị trường bất ổn, nhóm coi Bitcoin như tài sản rủi ro có thể đã bán trước đó. Khi áp lực bán suy yếu và những nhà đầu tư dài hạn vẫn giữ niềm tin, giá có thể phục hồi.

Ngoài ra, trong bối cảnh bất ổn lan rộng, nhu cầu di chuyển tài sản nhanh chóng và xuyên biên giới có thể gia tăng. So với bất động sản hay vàng, Bitcoin có lợi thế về tính di động và nguồn cung giới hạn, điều này khiến một bộ phận nhà đầu tư xem đây là công cụ bảo toàn giá trị linh hoạt. Bên cạnh đó, các chỉ báo kỹ thuật gần đây cho thấy Bitcoin từng rơi vào vùng quá bán và tâm lý thị trường ở mức cực kỳ sợ hãi, nên đà phục hồi hiện tại cũng có thể là hệ quả của việc lực bán đã cạn dần. Hiện tại, Bitcoin đang tăng cùng với vàng, phản ánh sự pha trộn giữa yếu tố kỹ thuật và nhu cầu phòng ngừa rủi ro.

Cập nhật chiến sự Iran

Bước sang ngày thứ ba, xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran tiếp tục leo thang thay vì hạ nhiệt. Mỹ tuyên bố sẽ điều thêm binh lính và duy trì chiến dịch cho đến khi đạt mục tiêu, trong khi Iran tiến hành phản công vào các khu vực có liên quan đến lực lượng Mỹ và đồng minh. Phạm vi ảnh hưởng lan rộng ra nhiều quốc gia Trung Đông như UAE, Saudi Arabia, Qatar, Kuwait, Jordan và Cyprus, với nhiều báo cáo về các vụ nổ và hoạt động quân sự.

Trong bối cảnh thông tin lan truyền cực nhanh nhờ công nghệ, việc kiểm chứng trở nên khó khăn hơn do nguy cơ tin giả và nội dung bị bóp méo. Tuy nhiên, một thực tế rõ ràng là căng thẳng đang tác động mạnh đến thị trường năng lượng. Có thông tin cơ sở lọc dầu tại Saudi Arabia bị ảnh hưởng và Qatar tạm dừng một phần hoạt động khí hóa lỏng. Đặc biệt, Iran tuyên bố đóng eo biển Hormuz và đe dọa tấn công tàu thuyền đi qua, làm gia tăng rủi ro gián đoạn nguồn cung.

Eo biển Hormuz là điểm nghẽn chiến lược của thị trường năng lượng toàn cầu, với khoảng 14 đến 15.5 triệu thùng dầu mỗi ngày đi qua, tương đương gần 1/3 lượng dầu xuất khẩu bằng đường biển trên thế giới. Phần lớn dòng chảy này hướng về châu Á, nhưng tác động của gián đoạn sẽ mang tính toàn cầu do cấu trúc cung – cầu liên kết chặt chẽ. Khi nguồn cung từ một khu vực bị ảnh hưởng, các khu vực khác cũng phải điều chỉnh, đẩy giá dầu tăng trên diện rộng.

Rủi ro leo thang khiến thị trường bảo hiểm hàng hải trở nên thận trọng hơn. AON, một trong những công ty bảo hiểm lớn toàn cầu, cho biết đang xem xét tăng phí tại các khu vực rủi ro cao và siết chặt điều kiện hợp đồng mới. Dù chưa tuyên bố ngừng cung cấp bảo hiểm, nhưng nếu điều đó xảy ra, hoạt động vận chuyển dầu sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng vì tàu thuyền khó có thể di chuyển nếu không có bảo hiểm. Với tuyên bố cứng rắn từ Iran, rủi ro đối với các nhà bảo hiểm hiện ở mức rất cao.

Giá năng lượng tăng không chỉ ảnh hưởng đến chi phí xăng dầu mà còn tác động đến toàn bộ chuỗi sản xuất và vận chuyển, từ đó gây áp lực lên lạm phát. Điều này làm gia tăng khả năng Fed trì hoãn cắt giảm lãi suất. Thực tế, lãi suất thế chấp 30 năm tại Mỹ đã tăng trở lại lên khoảng 6,12%, sau khi từng giảm xuống dưới 6% trong tuần trước. Rủi ro chiến sự kéo dài, theo phát biểu của Tổng thống Trump có thể từ bốn đến năm tuần hoặc hơn, càng khiến thị trường thêm bất định. Trong khi đó, chứng khoán Dubai và Abu Dhabi đã phải đóng cửa hai ngày vì căng thẳng khu vực.

Về triển vọng ngoại giao, tín hiệu vẫn rất mâu thuẫn. Có thông tin lãnh đạo mới của Iran muốn đối thoại và phía Mỹ sẵn sàng thảo luận. Tuy nhiên, quan chức an ninh cấp cao của Iran lại phủ nhận việc có quyết định đàm phán. Sự khác biệt này có thể xuất phát từ cơ chế nội bộ phức tạp và dòng chảy thông tin không đồng nhất giữa các bộ phận trong bộ máy nhà nước. Lịch sử cho thấy những tình huống tương tự từng xảy ra trong các vấn đề địa chính trị khác, khi các phát ngôn chính thức không phản ánh đầy đủ các kênh tiếp xúc hậu trường.

Tổng thể, chưa có dấu hiệu rõ ràng cho thấy xung đột đang hạ nhiệt. Những diễn biến hiện tại tiếp tục đẩy rủi ro năng lượng tăng cao, tạo áp lực lên lạm phát, chính sách tiền tệ và thị trường tài chính toàn cầu.

Ảnh hưởng kinh tế và sự chuyển dịch vĩ mô

Tình hình bất ổn leo thang đã tác động trực tiếp đến hoạt động hàng không và thị trường tài chính khu vực Trung Đông. Dubai và Abu Dhabi buộc phải đóng cửa thị trường chứng khoán hai ngày, trong khi làn sóng di chuyển qua Dubai hoặc trung chuyển từ đây sang quốc gia khác bị gián đoạn nghiêm trọng. Chỉ riêng trong ngày đã có 1,560 chuyến bay bị hủy, khiến nhiều hành khách mắc kẹt tại các sân bay, đặc biệt ở một trong những trung tâm hàng không bận rộn nhất thế giới. Hãng Emirates thông báo bắt đầu khôi phục một số chuyến bay hạn chế để giải quyết lượng khách tồn đọng, ưu tiên người đã đặt vé trước, còn khách mới sẽ phải chờ thêm.

Diễn biến này gây áp lực lên nhóm cổ phiếu hàng không và du lịch. American Airlines giảm 5%, Delta Air Lines giảm 3% do phải hủy nhiều chuyến bay. Các hãng du thuyền như Royal Caribbean và Carnival Corporation cũng suy giảm vì một số tuyến không thể khai thác, trong bối cảnh bất ổn an ninh tại Mexico khiến du khách hủy chuyến. Ngay cả các chuyến bay chở hàng, bao gồm hoạt động của Amazon, cũng chịu ảnh hưởng. Tuy nhiên, trái ngược nhóm du lịch, cổ phiếu quốc phòng tăng mạnh khi căng thẳng địa chính trị gia tăng. Lockheed Martin tăng 3.37% lên mức cao nhất một năm, còn Northrop Grumman tăng 6,02%, phản ánh kỳ vọng nhu cầu quốc phòng gia tăng.

Ở góc độ vĩ mô, thị trường chứng khoán Mỹ nhìn chung vẫn giữ được sự lạc quan, dù một số ngành chịu tác động trực tiếp. Tuy nhiên, nếu căng thẳng kéo dài, rủi ro lan rộng sang vận chuyển hàng hóa, năng lượng và chuỗi cung ứng toàn cầu là điều khó tránh khỏi.

Trong một tháng tới, cuộc gặp giữa Donald Trump và Tập Cận Bình tại Trung Quốc được xem là sự kiện quan trọng, đặc biệt liên quan đến thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất và nhì thế giới. Quan hệ song phương vốn đã phức tạp bởi nhiều vấn đề địa chính trị trước đó, nên kết quả cuộc gặp này có thể ảnh hưởng sâu rộng đến kinh tế toàn cầu và nguy cơ tái bùng phát chiến tranh thương mại vẫn là dấu hỏi.

Phản ứng quốc tế cho thấy sự phân hóa ngày càng rõ. Một số nước châu Âu như Anh cho phép Mỹ sử dụng cơ sở quân sự, trong khi Tây Ban Nha không đồng ý. Trung Quốc và Nga lên tiếng phản đối các hành động quân sự nhưng chưa có bước đi cụ thể. Những khác biệt này phản ánh xu hướng thế giới ngày càng chia thành nhiều cực quyền lực.

Trong bối cảnh đó, niềm tin vào các đồng tiền chủ chốt như USD hay euro có dấu hiệu suy giảm tương đối theo thời gian. Dù USD vẫn giữ vai trò thống trị, xu hướng đa tiền tệ trong thương mại quốc tế ngày càng rõ nét khi các quốc gia gia tăng giao dịch bằng nội tệ song phương. Điều này không đồng nghĩa với sự sụp đổ tức thì của USD, mà là quá trình chuyển dịch dần sang một hệ thống đa cực hơn. Trong môi trường như vậy, những tài sản không gắn với bất kỳ chính phủ nào như vàng hay Bitcoin được cho là sẽ có vị thế nhất định khi thế giới tiếp tục tiến về cấu trúc đa cực và đa tiền tệ.

Tâm lý thị trường lặp lại

Tâm lý thị trường crypto đang tiêu cực khi Bitcoin quanh 68,000 USD, còn Ethereum trải qua chuỗi giảm dài hiếm thấy. Năm 2018, Ethereum từng giảm 7 tháng liên tiếp, riêng tháng cuối mất 42%, giá rơi xuống dưới 100 USD, tạo nên tâm lý bi quan cực độ. Bối cảnh hiện tại gợi lại cảm xúc đó, dù lịch sử cho thấy thị trường nhiều lần phục hồi sau những giai đoạn như vậy.

Tác giả cuốn sách The Big Short, Steve Eisman cho rằng nhà đầu tư không nên phản ứng thái quá trước các sự kiện hiện tại vì lịch sử cho thấy thị trường chứng khoán Mỹ thường phục hồi nhanh và tiếp tục đi lên, ngay cả trong thời kỳ chiến tranh.

Một lý do là hầu hết các quốc gia đều có ngân sách quốc phòng hoặc quân sự hằng năm, nhưng không có ngân sách riêng dành cho chiến tranh. Ngân sách quốc phòng thường bao gồm lương, trang thiết bị, huấn luyện, bảo trì và các hoạt động vận hành thường xuyên.

Nếu một quốc gia bước vào xung đột quân sự nghiêm trọng và kéo dài, ngân sách quốc phòng hiện tại thường không đủ. Điều này có thể dẫn đến việc chính phủ tăng chi tiêu. Ở một số nước như Hoa Kỳ, nguồn chi bổ sung cần được Quốc hội phê duyệt. Nếu được thông qua, chính phủ thường phải vay thêm bằng cách phát hành trái phiếu, hoặc tăng cung tiền nếu việc vay mượn trở nên quá khó khăn hoặc quá tốn kém. Việc tăng thuế thường không phải là lựa chọn được các chính trị gia ưa chuộng.

Dù vậy, khi chứng khoán Mỹ đang gần đỉnh, bất ổn địa chính trị dễ làm gia tăng lo ngại điều chỉnh, đặc biệt nếu giá năng lượng tăng và Fed duy trì lãi suất cao. Tuy nhiên, chiến tranh thường kéo theo mở rộng chi tiêu công. Khi ngân sách không đủ, chính phủ phải vay thêm hoặc gián tiếp in tiền, trong khi tăng thuế là lựa chọn kém phổ biến về chính trị. Việc mở rộng cung tiền dẫn đến lạm phát – một dạng “thuế vô hình” – và về dài hạn tạo lực đẩy cho giá tài sản. Vì vậy, dù biến động ngắn hạn khó tránh, xu hướng dài hạn vẫn nghiêng về tăng giá theo thời gian.

Các thông tin khác:

• Quỹ BlackRock’s iShares Core MSCI Japan IMI UCITS ETF lần đầu mua 621,400 cổ phiếu của công ty MetaPlanet trong quý 4 năm 2025, với tổng giá trị khoảng 1.27 triệu USD.

• roCap Financial của Anthony Pompliano vừa mua thêm 450 Bitcoin. Hiện tại công ty đang nắm giữ tổng cộng 5,457 BTC.

• Hàn Quốc đang tiến hành kiểm tra liên ngành sau hàng loạt sự cố liên quan đến crypto bị tịch thu. Gần nhất, Cơ quan Thuế quốc gia (NTS) vô tình công khai seed phrase của một ví cứng trong thông cáo báo chí, khiến 4 triệu token PRTG (khoảng 4,8 triệu USD) bị rút sạch chỉ trong vài giờ. Trước đó, cảnh sát Gangnam cũng bị nghi làm thất lạc 22 BTC tịch thu từ năm 2021. Phó Thủ tướng đã yêu cầu rà soát toàn bộ quy trình quản lý tài sản số và siết chặt bảo mật để tránh tái diễn sự cố.

• Magic Eden, từng là một trong những marketplace NFT lớn, đang rút khỏi mảng NFT trên Ethereum và Bitcoin để chuyển trọng tâm sang cờ bạc on-chain. Trong tháng 3, nền tảng sẽ ngừng marketplace NFT trên EVM và Bitcoin, đồng thời đóng dần các sản phẩm liên quan như API và ví do chi phí vận hành cao nhưng doanh thu không tương xứng.

• Michael Saylor thông báo mua thêm 3,015 Bitcoin với tổng giá trị khoảng 204 triệu USD, mức giá trung bình khoảng 67,700 USD/BTC. Tổng lượng nắm giữ của MicroStrategy hiện đạt 720,737 BTC, với giá mua trung bình khoảng 75,985 USD/BTC. Nếu duy trì đà mua này, công ty có thể vượt lượng Bitcoin ước tính của Satoshi Nakamoto vào cuối năm, dù hiện vẫn đang chịu lỗ chưa thực hiện do đã mua nhiều ở vùng giá cao trước đó.