Cú Sốc Toàn Cầu: Mỹ – Israel – Iran Leo Thang, Tuyến Dầu Mỏ Bị Đe Dọa, BTC Phản Ứng Trước

Tình hình thị trường

Tuần này (từ thứ Ba 3/3 đến thứ Sáu 6/3 – theo giờ Mỹ), thị trường tập trung cao độ vào căng thẳng địa chính trị Mỹ–Israel–Iran trong bối cảnh bất định lớn, đồng thời theo dõi sát loạt dữ liệu việc làm Mỹ và các bài phát biểu của Fed. Các mốc quan trọng gồm báo cáo ADP và Beige Book vào thứ Tư 4/3, số đơn xin trợ cấp thất nghiệp cùng phát biểu của Fed vào thứ Năm 5/3, và đặc biệt là báo cáo việc làm cùng tỷ lệ thất nghiệp công bố thứ Sáu 6/3, những yếu tố có thể tác động mạnh đến xu hướng thị trường.

Ngay khi thông tin tấn công vào Iran xuất hiện, Bitcoin giảm mạnh từ khoảng 66,000 USD xuống 63,000 USD, nhưng nhanh chóng phục hồi lên gần 68,000 USD trước khi quay lại vùng 66,000 USD. Diễn biến này phản ánh sự giằng co tâm lý và mức độ bối rối cao của thị trường trước những rủi ro địa chính trị chưa rõ ràng.

Mỹ–Israel–Iran leo thang mạnh, tác động dây chuyền lên thị trường

Trong hơn 24 giờ qua, thị trường toàn cầu đã trải qua một chuỗi sự kiện địa chính trị cực kỳ căng thẳng, với mức độ leo thang lớn giữa Mỹ, Israel và Iran, lan rộng ra nhiều khu vực khác. Đây là diễn biến trọng tâm chi phối tâm lý thị trường đầu tuần, đặc biệt trong bối cảnh các nhà đầu tư đang đối mặt với mức độ bất định rất cao.

Theo diễn biến chính, Mỹ và Israel đã tiến hành tấn công Iran vào tối thứ Sáu, thời điểm thị trường tài chính Mỹ đã đóng cửa cuối tuần. Việc lựa chọn thời điểm này được cho là nhằm hạn chế tác động tức thì lên chứng khoán, trong khi thị trường có thanh khoản lớn duy nhất vẫn mở cửa là crypto, với Bitcoin trở thành thước đo phản ứng ban đầu của nhà đầu tư. 

Về mặt quân sự và an ninh, các cuộc tấn công đã gây ra thiệt hại nghiêm trọng về nhân mạng, trong đó có việc lãnh đạo tối cao Iran Ali Khamenei cùng nhiều quan chức cấp cao thiệt mạng. Iran sau đó đáp trả bằng tên lửa và máy bay không người lái, nhắm vào nhiều khu vực ở Trung Đông, bao gồm Israel và một số điểm trọng yếu khác, khiến tình hình khu vực rơi vào trạng thái báo động cao. Hàng loạt sân bay và không phận tại Trung Đông bị đóng cửa hoặc hạn chế nghiêm ngặt, gây gián đoạn lớn cho giao thông hàng không và hoạt động kinh tế. Nhiều doanh nghiệp lớn phải áp dụng các biện pháp an toàn khẩn cấp, trong khi thị trường chứng khoán tại Dubai và Abu Dhabi tạm thời đóng cửa.

Từ góc nhìn thị trường tài chính, câu hỏi lớn nhất lúc này là liệu đây có phải điểm kết thúc của quá trình leo thang hay chỉ là khởi đầu cho một chu kỳ xung đột kéo dài. Những thông tin trái chiều tiếp tục xuất hiện, khi Iran tuyên bố đã tấn công mục tiêu quân sự của Mỹ, trong khi phía Mỹ phủ nhận thiệt hại. Tổng thống Trump cảnh báo sẽ có các đợt phản công mới nếu Iran tiếp tục đáp trả. Trong bối cảnh đó, việc Iran thành lập hội đồng chuyển tiếp và bổ nhiệm lãnh đạo tạm thời khiến giới đầu tư càng thêm khó đoán định về định hướng chính sách sắp tới.

Mặc dù xuất hiện tín hiệu sẵn sàng đàm phán từ phía Iran và khả năng Mỹ cũng để ngỏ đối thoại, nhưng mọi thứ vẫn chưa rõ ràng, đặc biệt sau biến động lớn trong nội bộ lãnh đạo Iran. Chính sự thiếu chắc chắn này khiến thị trường duy trì trạng thái thận trọng cao, và phản ứng của Bitcoin trong cuối tuần được xem là chỉ báo sớm cho tâm lý của thị trường tài chính toàn cầu khi các phiên giao dịch chính thức mở cửa trở lại.

Nguy cơ eo biển Hormuz bị đóng cửa

Sau các diễn biến leo thang địa chính trị, thị trường đang đặc biệt theo dõi sát khả năng eo biển Hormuz bị gián đoạn. Đây là tuyến hàng hải chiến lược, nơi khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu đi qua. Nếu dòng chảy tại khu vực này bị ảnh hưởng, giá dầu có thể tăng mạnh, kéo theo hệ lụy lan rộng đến chi phí sản xuất, vận chuyển, lạm phát, chính sách lãi suất của Fed và toàn bộ thị trường tài chính.

Việc “đóng cửa” eo biển Hormuz không đồng nghĩa với việc Iran có thể phong tỏa hoàn toàn tuyến đường này, bởi đây là vùng biển quốc tế. Tuy nhiên, chỉ cần Iran đưa ra cảnh báo về nguy cơ tấn công tàu thuyền đi qua, chi phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh sẽ lập tức tăng vọt. Khi phí bảo hiểm tăng cao hoặc các công ty bảo hiểm từ chối bảo hiểm, nhiều tàu dầu buộc phải dừng hoạt động, khiến nguồn cung bị gián đoạn dù tuyến đường về mặt kỹ thuật vẫn mở.

Thực tế cho thấy rủi ro đang gia tăng rõ rệt. Đã có báo cáo về các tàu bị nhắm mục tiêu gần eo biển Hormuz, khiến phí bảo hiểm chiến tranh tăng hơn 50%. Điều này làm chi phí vận chuyển đội lên đáng kể.

Dù có thể tìm tuyến thay thế, nhưng chi phí cao và phức tạp về địa chính trị khiến giải pháp này kém hiệu quả. Kết quả là chi phí vận chuyển tăng sẽ tiếp tục gây áp lực lên giá dầu và rủi ro lạm phát toàn cầu.

Quốc hội Hoa Kỳ yêu cầu bỏ phiếu War Powers sau lệnh đánh Iran

Một số nghị sĩ và dân biểu Mỹ đang thúc đẩy dự luật nhằm hạn chế quyền của Tổng thống Trump trong việc tiến hành các hành động quân sự với Iran. Theo hiến pháp, Tổng thống với vai trò Tổng tư lệnh có thể triển khai chiến dịch quân sự nhưng không được đơn phương tuyên chiến, vốn thuộc thẩm quyền của Quốc hội. Tranh cãi hiện nay xoay quanh việc liệu các hành động gần đây có vượt quá phạm vi này hay không, từ đó làm gia tăng áp lực siết quyền của Tổng thống.

Tuy nhiên, khả năng dự luật được thông qua là không cao do phải vượt qua cả Hạ viện, Thượng viện và nguy cơ bị phủ quyết. Để vô hiệu hóa quyền phủ quyết cần đa số 2/3 tại Quốc hội, một mục tiêu rất khó đạt. Mức độ ủng hộ sẽ còn phụ thuộc vào phản ứng chính trị và dư luận sau các diễn biến căng thẳng cuối tuần, đặc biệt liên quan đến yếu tố nhân đạo và thương vong.

Những động thái này chỉ ảnh hưởng đến chính sách của Mỹ, trong khi thị trường vẫn tập trung vào khả năng đạt được thỏa thuận giữa Mỹ và chính quyền mới của Iran. Kỳ vọng về đàm phán sẽ nhanh chóng phản ánh vào biến động giá khi thị trường futures mở cửa.

Trong bối cảnh đó, đồng rial của Iran tiếp tục mất giá nghiêm trọng, giảm gần 97% trong một năm, gần 14% trong một tháng và hơn 2% trong một tuần, cho thấy niềm tin vào đồng tiền này đang suy sụp mạnh.

AI được sử dụng trong quân sự Mỹ

AI đang dần trở thành công cụ cốt lõi trong các chiến lược quân sự hiện đại, không chỉ tác động đến doanh nghiệp hay việc làm mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến cách các quốc gia hoạch định và triển khai tác chiến. Quân đội Mỹ đã ứng dụng AI để mô phỏng kịch bản tấn công, đánh giá xác suất thành công, phân tích rủi ro và xây dựng mô hình chiến lược, qua đó nâng cao chất lượng ra quyết định trong những tình huống phức tạp.

Theo thông tin được chia sẻ, chính quyền Tổng thống Trump từng sử dụng AI của Anthropic cho mục đích quân sự, nhưng sau đó phát sinh bất đồng khi phía chính phủ muốn mở rộng phạm vi ứng dụng còn Anthropic không đồng ý. Vì vậy, ông Trump tuyên bố ngừng sử dụng AI của Anthropic. Gần như ngay sau đó, OpenAI công bố đã đạt thỏa thuận với Lầu Năm Góc để triển khai các mô hình AI trên hệ thống mạng lưới mật của Bộ Quốc phòng Mỹ.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi này cần khoảng sáu tháng, trong thời gian đó quân đội Mỹ vẫn tiếp tục sử dụng AI của Anthropic trước khi hoàn tất việc thay thế. Đồng thời, Anthropic cho biết sẽ khởi kiện quyết định này. Những diễn biến trên cho thấy AI đang giữ vai trò chiến lược ngày càng quan trọng trong lĩnh vực quốc phòng, khẳng định ảnh hưởng sâu rộng của công nghệ này đến an ninh và cục diện toàn cầu.

Các thông tin khác:

• Alchemy ra mắt hệ thống cho phép AI agent tự tạo ví, nạp tiền và thanh toán bằng USDC trên mạng Base để sử dụng dịch vụ blockchain mà không cần con người can thiệp. Nhờ cơ chế tự động gửi và xử lý thanh toán, các bot DeFi, quản lý danh mục và ứng dụng giao dịch AI có thể vận hành liên tục, hoàn toàn tự động.

• Vitalik cho biết Ethereum có thể triển khai smart account trong khoảng 1 năm tới thông qua nâng cấp Hegota, giúp ví trở nên linh hoạt và an toàn hơn với đa chữ ký, đổi khóa bảo mật, trả phí gas bằng token khác ngoài ETH, đồng thời tăng cường bảo mật và khả năng chống rủi ro lượng tử. Sau gần 10 năm nghiên cứu, ông nhận định công nghệ đã đủ chín muồi để áp dụng thực tế.