Thị Trường Biến Động Vì Căng Thẳng Iran, Giá Dầu Tăng Và Dòng Tiền Crypto Chịu Áp Lực

Tình hình thị trường

Chứng khoán Hoa Kỳ thứ năm (26/03-US) gần cuối phiên cả ba chỉ số đều giảm, với Nasdaq giảm nhiều nhất 2.17%. Hợp đồng vàng và bạc cũng giảm về lần lượt 4394 USD/ounce và 67.86 USD/ounce. Riêng dầu tăng và giữ ở mức cao 94.36 USD/thùng.

Căng thẳng Iran vẫn tiếp tục và hội nghị giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình tại Bắc Kinh được dời sang ngày 14–15/05/2026 sau khi bị trì hoãn do chiến tranh Iran và rủi ro năng lượng. Đây là chuyến thăm đầu tiên của một Tổng thống Mỹ tới Trung Quốc từ năm 2017, được kỳ vọng giúp ổn định quan hệ Mỹ–Trung và thảo luận các vấn đề lớn như thương mại, thuế quan, chuỗi cung ứng, công nghệ và an ninh năng lượng. Tuy nhiên, kỳ vọng vẫn thận trọng do căng thẳng chiến lược giữa hai nước vẫn còn tồn tại.

Không ngoại lệ, Bitcoin cũng giảm về quanh 68,000 USD. Các altcoin lớn đồng loạt giảm. Vốn hóa thị trường crypto cũng giảm về 2.36 nghìn tỷ USD.

Dữ liệu ngày 26/03 cho thấy dòng tiền rút ròng chiếm ưu thế ở các quỹ ETF lớn. Các quỹ Bitcoin (BTC) ETF ghi nhận rút ròng 171.22 triệu USD, trong khi Ethereum (ETH) ETF cũng tiếp tục chịu áp lực với rút ròng 92.54 triệu USD. Ngoài ra, Solana (SOL) ETF ghi nhận rút ròng 1.04 triệu USD. Ở chiều ngược lại, chỉ có Chainlink (LINK) ETF ghi nhận dòng tiền vào ròng 156.78 nghìn USD, cho thấy lực cầu vẫn xuất hiện ở một số tài sản quy mô nhỏ hơn. Trong khi đó, các ETF của XRP, Dogecoin, Litecoin, Avalanche và Hedera không ghi nhận biến động dòng tiền trong phiên này.

Vẫn căng thẳng Iran tiếp diễn và ảnh hưởng rõ ràng hơn tới giá dầu

Thị trường hiện nay phản ứng với tin tức rất nhanh, chủ yếu do phần lớn giao dịch được thực hiện thông qua các hệ thống giao dịch tự động đã được lập trình sẵn. Khi xuất hiện thông tin mới, các thuật toán này có thể kích hoạt lệnh mua hoặc bán ngay lập tức, khiến biến động diễn ra mạnh và liên tục từng ngày. Với những nhà giao dịch cá nhân, việc theo kịp nhịp phản ứng này là rất khó, vì vậy góc nhìn dài hạn vẫn là cách tiếp cận phù hợp hơn trong bối cảnh thị trường biến động nhanh theo tin tức.

Ở góc độ dài hạn, quan điểm chủ đạo vẫn là tài sản nói chung có xu hướng tăng theo thời gian, bất kể nền kinh tế rơi vào suy thoái hay chiến sự kéo dài hay kết thúc sớm. Lý do cốt lõi là các ngân hàng trung ương cuối cùng vẫn phải bơm thêm tiền để hỗ trợ nền kinh tế khi cần thiết. Trong ngắn hạn, những biến động hiện tại phần lớn xuất phát từ sự thay đổi tâm lý theo từng tin tức, thay vì từ các yếu tố nền tảng mang tính dài hạn.

Nguyên nhân chính khiến thị trường xuất hiện các phiên giảm gần đây đến từ những thông tin trái chiều liên quan đến căng thẳng giữa Mỹ và Iran. Tổng thống Mỹ đưa ra thông điệp cho rằng Iran đang muốn đạt được một thỏa thuận hòa bình, nhưng đồng thời cũng cảnh báo rằng Iran chưa thể hiện sự nghiêm túc và có thể đối mặt với hậu quả nếu không hành động sớm. Ngược lại, phía Iran lại thể hiện lập trường cứng rắn trên truyền thông. Hai bên đưa ra những tuyên bố mâu thuẫn về việc liệu có đang đàm phán hay không, và nếu có thì là đàm phán trực tiếp hay thông qua trung gian. Chính sự thiếu rõ ràng trong khái niệm “đàm phán” đã tạo ra nhiều suy đoán và khiến thị trường khó định hướng.

Song song với các phát biểu chính trị, thị trường cũng theo dõi sát các động thái quân sự, bao gồm việc Mỹ triển khai thêm tàu và lực lượng, cùng với mốc thời gian quan trọng là hạn chót của giai đoạn ngừng tấn công cơ sở năng lượng kéo dài 5 ngày. Thời điểm này trùng với cuối tuần, khi thị trường chứng khoán Mỹ đóng cửa, khiến Bitcoin trở thành một trong số ít thị trường có thanh khoản lớn còn hoạt động. Điều này làm tăng khả năng biến động mạnh nếu xuất hiện tin tức quan trọng trong giai đoạn cuối tuần. Đồng thời, vẫn có những tín hiệu mang tính tích cực như việc Iran cho phép một số tàu chở dầu di chuyển qua eo biển, được xem là dấu hiệu thiện chí, tạo nên những tín hiệu trái chiều khiến thị trường dao động liên tục.

Ảnh hưởng giá dầu tăng lên nền kinh tế

Mặc dù biến động ngắn hạn diễn ra thường xuyên, khi nhìn ở góc độ rộng hơn, thị trường tài chính chưa cho thấy dấu hiệu hoảng loạn thực sự. Các chỉ số lớn của Mỹ có điều chỉnh kể từ khi xung đột nổ ra, nhưng mức giảm vẫn tương đối kiểm soát, như Dow Jones giảm khoảng 7%, trong khi nhóm cổ phiếu vốn hóa nhỏ chịu ảnh hưởng lớn hơn với mức giảm quanh 10%. Giá dầu tuy biến động tăng giảm liên tục nhưng vẫn duy trì dưới mốc 100 USD/thùng, cho thấy thị trường chưa rơi vào trạng thái bi quan cực độ. Giá vàng cũng có điều chỉnh sau giai đoạn tăng mạnh trước đó, điều này phần nào phản ánh hoạt động chốt lời hơn là hoảng loạn.

Tuy nhiên, tác động của giá năng lượng cao đã bắt đầu lan rộng vào nền kinh tế thực. Một ví dụ đáng chú ý là dịch vụ bưu chính Mỹ lần đầu tiên đề xuất phụ phí năng lượng khoảng 8% do chi phí nhiên liệu tăng. Dù vậy, mức phụ phí này được đề xuất chỉ trong một khoảng thời gian nhất định, cho thấy các cơ quan và doanh nghiệp vẫn xem đây là vấn đề mang tính tạm thời hơn là dài hạn.

Tại một số quốc gia phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng như Philippines, áp lực từ giá dầu tăng cao trở nên rõ rệt hơn. Chính phủ nước này đã tạm dừng một số hoạt động giao dịch năng lượng nhằm ổn định giá và giảm biến động. Nguyên nhân sâu xa nằm ở vai trò quan trọng của các tuyến vận chuyển dầu như eo biển Hormuz, nơi chiếm khoảng 20% lượng dầu vận chuyển toàn cầu mỗi ngày. Dù nhiều quốc gia đã tung ra lượng dự trữ dầu để hỗ trợ nguồn cung, những giải pháp này chủ yếu mang tính tạm thời so với nhu cầu tiêu thụ rất lớn hàng ngày trên toàn cầu.

Ảnh hưởng của giá dầu không chỉ giới hạn ở các quốc gia nhập khẩu trực tiếp từ Trung Đông mà lan rộng trên toàn thế giới thông qua cơ chế cung – cầu toàn cầu. Ví dụ, tại Vương quốc Anh, dự báo lạm phát đã được điều chỉnh tăng lên khoảng 4%, cao hơn so với mức kỳ vọng trước đó. Đồng thời, dự báo tăng trưởng kinh tế cũng bị hạ thấp, phản ánh áp lực từ chi phí năng lượng và nguy cơ lãi suất duy trì ở mức cao trong thời gian dài hơn.

Tổng thể, những biến động hiện tại phần lớn phản ánh quá trình thị trường định giá lại rủi ro liên quan đến thời gian kéo dài của xung đột, mức độ thiệt hại đối với cơ sở hạ tầng năng lượng, cũng như thời gian cần thiết để khôi phục nguồn cung sau khi xung đột kết thúc. Đây chủ yếu là yếu tố tác động trong ngắn hạn, tạo ra sự dao động hàng ngày theo tin tức.

Ở góc độ dài hạn, câu hỏi quan trọng nhất vẫn là niềm tin của nhà đầu tư vào việc xung đột cuối cùng sẽ được giải quyết và dòng chảy năng lượng sẽ được khôi phục. Nếu kịch bản này xảy ra, giá dầu nhiều khả năng sẽ điều chỉnh trở lại khi tình trạng tắc nghẽn giảm bớt. Ngược lại, nếu xung đột leo thang mạnh hơn và gây áp lực lớn lên nền kinh tế, các ngân hàng trung ương có thể buộc phải can thiệp bằng các chính sách nới lỏng và bơm thêm tiền vào hệ thống. Trong cả hai kịch bản, những tài sản có nhu cầu thực và giá trị dài hạn vẫn có xu hướng tăng theo thời gian.

Do đó, đối với nhà đầu tư dài hạn, việc theo dõi tin tức nên nhằm mục đích hiểu rõ bối cảnh vĩ mô và đánh giá xem các sự kiện hiện tại có làm thay đổi chiến lược đầu tư cốt lõi hay không. Nếu những yếu tố nền tảng không thay đổi, các biến động ngắn hạn chủ yếu nên được xem là nhiễu động của thị trường hơn là tín hiệu đảo chiều dài hạn.

Sự tiến triển crypto ở Hoa Kỳ

Thông tin đáng chú ý hôm nay là việc Coinbase hợp tác với Fannie Mae và Better Home & Finance để cho phép người dân tại Mỹ sử dụng Bitcoin làm tài sản thế chấp khi vay mua nhà. Fannie Mae là một tổ chức được chính phủ Mỹ hậu thuẫn, có vai trò mua lại các khoản vay thế chấp từ ngân hàng, giúp ngân hàng thu hồi vốn nhanh thay vì phải chờ 30 năm. Nhờ cơ chế này, dòng tiền trong hệ thống được lưu thông liên tục và thị trường cho vay mua nhà mới có thể vận hành hiệu quả. Việc đưa Bitcoin vào làm tài sản thế chấp giúp những người nắm giữ nhiều Bitcoin nhưng không muốn bán do lo ngại thua lỗ hoặc phát sinh thuế thì vẫn có thể tiếp cận tín dụng mua nhà. Đây được xem là tín hiệu tích cực, cho thấy Bitcoin ngày càng được công nhận như một loại tài sản tài chính chính thống.

Ở khía cạnh pháp lý, các nỗ lực xây dựng khung pháp lý cho crypto tại Mỹ vẫn đang diễn ra, nhưng tiến độ còn thiếu rõ ràng. Thượng nghị sĩ Cynthia Lummis, người từng được xem là một trong những tiếng nói ủng hộ crypto sớm nhất, hiện đang chịu nhiều áp lực từ cộng đồng khi có dấu hiệu ủng hộ vai trò lớn hơn của các ngân hàng trong lĩnh vực stablecoin. Điều này khiến kỳ vọng về các dự luật quan trọng liên quan đến crypto vẫn còn mờ nhạt, dù có mục tiêu được thông qua trước mùa hè, giai đoạn mà ưu tiên chính trị thường chuyển sang bầu cử.

Trong lĩnh vực doanh nghiệp, GameStop tiếp tục cho thấy sự quan tâm đến Bitcoin khi tìm cách tạo thêm thu nhập từ lượng Bitcoin đã mua trước đó. Thay vì staking như một số blockchain khác, Bitcoin có thể được khai thác lợi nhuận thông qua các chiến lược tài chính như bán quyền chọn mua (covered call). Cách này cho phép công ty thu phí từ hợp đồng quyền chọn, nhưng đổi lại có thể bị giới hạn lợi nhuận nếu giá Bitcoin tăng mạnh. Đồng thời, do yêu cầu kế toán, số Bitcoin dùng trong các hợp đồng này có thể tạm thời không được ghi nhận trực tiếp trên bảng cân đối kế toán, dù thực tế công ty vẫn nắm giữ tài sản.

Một xu hướng đáng chú ý khác là mối liên kết ngày càng rõ ràng giữa crypto và trí tuệ nhân tạo (AI). Nhiều tổ chức lớn, bao gồm cả BlackRock, nhận định rằng các AI agent trong tương lai sẽ sử dụng ví crypto thay vì hệ thống ngân hàng truyền thống, do việc kết nối và xử lý giao dịch trên blockchain đơn giản hơn. Stablecoin được dự đoán là lựa chọn phổ biến nhờ tính ổn định, nhưng Bitcoin vẫn giữ vai trò quan trọng nhờ đặc tính phi tập trung và khó bị kiểm soát hoặc đóng băng tài sản. Các công ty như Tron cũng đang tăng mạnh đầu tư vào hạ tầng blockchain phục vụ AI, cho thấy cuộc cạnh tranh giành vị thế trong lĩnh vực này đang diễn ra nhanh chóng.

Song song với cấp liên bang, nhiều tiểu bang tại Mỹ đang chủ động xây dựng khung pháp lý riêng cho tài sản số. Mới đây, bang Delaware đang đề xuất cơ chế cấp phép cho tổ chức phát hành stablecoin và cập nhật luật ngân hàng để bổ sung định nghĩa về tài sản số. Các tiểu bang nhỏ thường có xu hướng đổi mới nhanh hơn vì họ nhìn thấy tiềm năng thu hút vốn đầu tư, tạo việc làm và tăng nguồn thu thuế từ ngành công nghiệp crypto. Điều này phản ánh một logic cạnh tranh giữa các khu vực nhằm giành lợi thế kinh tế từ công nghệ mới.

Các thông tin khác:

• Ngân hàng trung ương Úc nhận thấy tiềm năng lớn của token hóa tài sản (RWA), ước tính có thể mang lại khoảng 16.7 tỷ USD mỗi năm cho nền kinh tế. Hiện trọng tâm không còn là có nên triển khai hay không, mà là cách triển khai hiệu quả. Vì vậy, Úc dự kiến mở rộng thử nghiệm thông qua sandbox, tập trung vào các mô hình như CBDC, stablecoin và tokenized deposits.

• Solana đang hướng tới tương lai nơi AI agent trở thành chủ thể giao dịch chính trên internet. Mạng lưới đã xử lý khoảng 15 triệu giao dịch do AI thực hiện, chủ yếu là thanh toán máy-với-máy bằng stablecoin. Solana Foundation cho rằng mô hình này có thể thay đổi cách internet kiếm tiền, chuyển từ quảng cáo hoặc thuê bao sang trả phí theo từng lần sử dụng, và với tốc độ nhanh, phí rẻ, Solana kỳ vọng trở thành hạ tầng phù hợp cho xu hướng này.

• Meta Platforms đang cắt giảm từ hàng trăm đến hàng nghìn nhân sự trên nhiều bộ phận, đặc biệt là Reality Labs, bộ phận metaverse đã lỗ hơn 50 tỷ USD từ năm 2020. Đợt cắt giảm này mang tính tinh chỉnh, tập trung vào các mảng không tạo doanh thu ngắn hạn. Động thái này nằm trong chiến lược chuyển trọng tâm từ metaverse sang AI, khi Meta tăng đầu tư mạnh vào mô hình ngôn ngữ lớn, hạ tầng và nhân tài nhằm cạnh tranh với các đối thủ như OpenAI và Google.